Ludzie-zwierzęta: eksperymenty, o których oficjalnie „zapomniano”

Kiedy mówi się o krzyżowaniu ludzi ze zwierzętami, większość od razu wzrusza ramionami: „niemożliwe”, „science-fiction”, „żart”. A jednak wystarczy zajrzeć do kilku mniej nagłaśnianych, lecz jak najbardziej historycznie potwierdzonych epizodów nauki, by zauważyć, że granica, której „nigdy nie przekroczono”, była w pewnych momentach niepokojąco cienka.

Najbardziej znany – choć rzadko omawiany w szkolnych podręcznikach – jest przypadek Iłły Iwanowa, radzieckiego biologa specjalizującego się w sztucznej inseminacji zwierząt. W latach 20. XX wieku prowadził badania sponsorowane najpierw przez Instytut Pasteura, a potem przez Związek Radziecki, badając możliwość skrzyżowania człowieka i szympansa. Oficjalnie – w celu „poznania granic biologii”. Nieoficjalnie – bo władze chciały stworzyć „niezwyciężonego żołnierza proletariatu”. Choć eksperyment zakończył się niepowodzeniem, same fakty, że uzyskano zgodę rządów i przeznaczono publiczne środki, mówią wiele.

Kolejny trop prowadzi do lat 60., kiedy to w ramach zimnowojennych programów biologicznych zarówno USA, jak i ZSRR inwestowały w badania nad hybrydami międzygatunkowymi. Dokumenty odtajnione po 1991 roku opisują programy, które badały możliwość łączenia ludzkich komórek z genomem innych ssaków, m.in. świń i naczelnych. Oficjalnie miało to służyć rozwojowi medycyny. Jednak część raportów została wymazana, a część – zamazana do tego stopnia, że czytelną pozostawiono jedynie numerację stron.

Mało kto również pamięta, że już w XIX wieku pojawiały się opisy eksperymentów z pogranicza biologii i chirurgii, jak choćby prace Charlesa-Édouarda Browna-Séqueda, który wszczepiał zwierzęce narządy ludziom, próbując „odmłodzić organizm”. Oczywiście, nigdy nie mówiło się o tym, że część tych procedur wykonywano bez pełnej wiedzy pacjentów.

A teraz najciekawsze: w 2003 roku ukazał się krótki komunikat prasowy o tym, że brytyjskim naukowcom udało się stworzyć ludzko-zwierzęcą hybrydę embrionalną (tzw. cytoplazmatyczny hybrid). Oficjalnie zarodek istniał tylko 3 dni. Oficjalnie nie miał układu nerwowego. Oficjalnie został zniszczony. Jednak… po publikacji informacji temat nagle ucichł, a część zaangażowanych laboratoriów przeniosła prace do prywatnych, niepodlegających kontroli placówek poza Europą.

Zadziwiające, jak często historia powtarza ten sam schemat: najpierw eksperyment, potem wyciszenie, wreszcie „nie było tematu”.

Czy więc rzeczywiście jesteśmy tak daleko od granicy krzyżowania ludzi ze zwierzętami? A może ta granica została przekroczona już dawno – tylko nikt nie ma powiedzieć nam o tym głośno?

Jedno jest pewne: kiedy patrzy się na zachowane fragmenty raportów i nagłe znikanie całych projektów badawczych, rodzi się podejrzenie, że prawdziwa historia nauki jest znacznie mroczniejsza, niż głosi oficjalna wersja.