Wenezuela i Stany Zjednoczone – dwie dekady konfliktu, sankcji i geopolityki.

Postaw nam kawkę pomóż rozwijać Patroners. Dziękuję za pomoc Mistrz Foliarstwa 777

https://buycoffee.to/obudzeni.tv

Wstęp

Relacje pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Wenezuelą od ponad dwudziestu lat należą do najbardziej napiętych w zachodniej hemisferze. Niezależnie od ocen ideologicznych, konflikt ten stał się jednym z najdłużej trwających przykładów presji gospodarczej, politycznej i dyplomatycznej wobec państwa posiadającego ogromne zasoby naturalne, a jednocześnie realizującego niezależną politykę wewnętrzną i zagraniczną. Ostatnie wydarzenia, szeroko komentowane w mediach alternatywnych i międzynarodowych, są przez część obserwatorów postrzegane jako kulminacja procesu zapoczątkowanego jeszcze pod koniec lat 90., wraz z dojściem do władzy Hugo Cháveza.

Początek Rewolucji Boliwariańskiej

W 1998 roku Hugo Chávez wygrał wybory prezydenckie w Wenezueli, zapowiadając głębokie reformy społeczne i gospodarcze. Jego program zakładał:

• zwiększenie roli państwa w sektorze naftowym,

• redystrybucję dochodów z ropy,

• rozbudowę systemu edukacji, opieki zdrowotnej i mieszkalnictwa,

• wzmocnienie suwerenności państwa w relacjach międzynarodowych.

Wcześniejszy model gospodarczy Wenezueli był oparty na liberalnych reformach wspieranych przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy i zagraniczne korporacje. Choć kraj posiadał jedne z największych złóż ropy na świecie, korzyści z tego faktu były nierówno rozłożone społecznie.

Rosnące napięcia z USA

Początkowo administracja amerykańska przyjęła wobec nowego rządu Wenezueli postawę wyczekującą. Z czasem jednak napięcia zaczęły narastać. Przyczyn było kilka:

• nacjonalizacja części sektora energetycznego,

• zacieśnianie współpracy Wenezueli z Kubą, Iranem, Rosją i Chinami,

• krytyka amerykańskiej polityki zagranicznej, w tym interwencji wojskowych.

W 2002 roku doszło do próby zamachu stanu, podczas którego Hugo Chávez został tymczasowo odsunięty od władzy. Po 47 godzinach powrócił na stanowisko, a wydarzenie to znacząco wpłynęło na dalsze relacje Wenezueli z USA.

Sankcje i presja ekonomiczna

Od połowy pierwszej dekady XXI wieku Stany Zjednoczone zaczęły stopniowo nakładać sankcje na Wenezuelę. Początkowo miały one charakter selektywny, obejmując konkretne osoby i instytucje, jednak z czasem rozszerzyły się na:

• sektor finansowy,

• handel międzynarodowy,

• eksport i obsługę technologii energetycznych.

Celem sankcji, według deklaracji władz USA, miało być wymuszenie zmian politycznych oraz ochrona praw człowieka. Krytycy wskazują jednak, że ich skutkiem było pogorszenie warunków życia zwykłych obywateli, w tym ograniczony dostęp do:

• leków,

• sprzętu medycznego,

• żywności,

• części zamiennych dla infrastruktury krytycznej.

Zmiana władzy po śmierci Cháveza

Po śmierci Hugo Cháveza w 2013 roku władzę objął Nicolás Maduro. Jego zwycięstwo wyborcze zostało zakwestionowane przez część opozycji oraz przez rządy niektórych państw zachodnich. Od tego momentu Wenezuela znalazła się w centrum intensywnej presji międzynarodowej.

W kolejnych latach:

• doszło do masowych protestów,

• pogłębił się kryzys gospodarczy,

• wzrosła emigracja zarobkowa i polityczna.

Stany Zjednoczone oraz część ich sojuszników uznały alternatywnych przywódców opozycji jako „tymczasowych prezydentów”, co jeszcze bardziej skomplikowało sytuację prawną i dyplomatyczną kraju.

Lata maksymalnej presji

W okresie 2017–2020 sankcje zostały znacząco zaostrzone. Obejmowały m.in.:

• całkowite ograniczenie handlu ropą,

• zamrożenie aktywów zagranicznych,

• przejęcie kontroli nad niektórymi zagranicznymi spółkami należącymi do Wenezueli.

Organizacje międzynarodowe oraz niezależni eksperci zwracali uwagę, że skutki tych działań były odczuwalne przede wszystkim dla społeczeństwa, a nie dla elit politycznych.

Spór o odpowiedzialność

Jednym z kluczowych punktów spornych pozostaje pytanie o to, w jakim stopniu za obecny kryzys odpowiada:

• wewnętrzna polityka gospodarcza Wenezueli,

• a w jakim – presja zewnętrzna i sankcje.

Zwolennicy sankcji argumentują, że problemy kraju wynikają z nieefektywnego zarządzania i korupcji. Krytycy wskazują, że nawet sprawnie funkcjonujące państwo miałoby trudności z utrzymaniem stabilności przy tak daleko idących ograniczeniach handlowych i finansowych.

Wydarzenia najnowsze

Ostatnie doniesienia medialne dotyczące działań militarnych, przejęć tankowców czy zatrzymań przedstawicieli władz Wenezueli są przedmiotem sprzecznych relacji i interpretacji. Ich pełna ocena wymaga:

• dostępu do niezależnych źródeł,

• międzynarodowych śledztw,

• weryfikacji faktów przez instytucje prawa międzynarodowego.

Bez względu na interpretację, wydarzenia te pokazują, że konflikt USA–Wenezuela pozostaje otwarty i daleki od rozwiązania.

Zakończenie

Historia relacji Stanów Zjednoczonych z Wenezuelą jest przykładem złożonego konfliktu, w którym splatają się interesy geopolityczne, ideologia, surowce naturalne oraz losy milionów ludzi. Niezależnie od ocen politycznych, trudno zaprzeczyć, że skutki tego sporu wykraczają daleko poza granice jednego państwa.

Przyszłość Wenezueli będzie zależała zarówno od decyzji jej władz, jak i od kierunku, jaki obierze polityka międzynarodowa wobec krajów próbujących prowadzić niezależną drogę rozwoju w świecie zdominowanym przez globalne mocarstwa.